Zbudujecie z dzieckiem grę „Łapacz gwiazdek”: kot chodzi za kursorem myszy, z góry spadają gwiazdki, każda złapana daje punkt, a po 30 sekundach gra się kończy. Potrzebujecie komputera z przeglądarką, myszy i około pół godziny spokoju. Edytor Scratch działa w przeglądarce pod adresem scratch.mit.edu, jest po polsku i według Scratch Foundation pozostaje darmowy dla wszystkich, a do samego tworzenia nie trzeba zakładać konta ani niczego instalować. Poniżej prowadzimy Was blok po bloku, od pustego ekranu do działającej gry z licznikiem punktów.
W skrócie: co zbudujecie w pół godziny
Brzmi skromnie? Celowo, bo pierwsza gra ma być brzydka, krótka i skończona, a dlaczego to najlepszy możliwy plan, wyjaśniamy poniżej.
Dlaczego pierwsza własna gra robi więcej niż tydzień grania
Według badania NASK Nastolatki 2024 na próbie 3 655 uczniów 52% z nich używa internetu do grania w gry online, wśród chłopców aż 70%, wśród dziewcząt 34%. Jednocześnie według tego samego badania NASK tylko 10% uczniów tworzy w sieci grafikę, muzykę czy filmy. Pięć razy więcej dzieci konsumuje, niż tworzy. Uczciwie dodajmy, że badanie objęło klasy 7 i 8 oraz szkoły ponadpodstawowe, więc o siedmiolatkach mówi tylko pośrednio, jako o kierunku, w którym idą nawyki.
Jeden wieczór przy edytorze przestawia dziecko z pozycji gracza na pozycję autora. Nasza teza z praktyki: dziecko, które raz dowiozło działający efekt, wraca do edytora samo. Dziecko, które zaczęło od gry marzeń na czterdzieści poziomów, zwykle nie wraca wcale. Jeśli przed startem chcecie sprawdzić, czym właściwie jest Scratch i jak wygląda pierwsza lekcja w blokach, mamy o tym osobny przewodnik.
Przygotowanie: pięć minut przed pierwszym blokiem
Potrzebujecie komputera z przeglądarką, myszy (na touchpadzie siedmiolatek walczy z kursorem zamiast z grą) i pół godziny bez pośpiechu. Wejdźcie na scratch.mit.edu. Jeśli strona wita Was po angielsku, kliknijcie ikonę globusa u góry i wybierzcie z listy „Polski”. Potem przycisk „Stwórz”: otworzy się pusty projekt z kotem na scenie. Konto nie jest potrzebne do tworzenia, przyda się dopiero do zapisu w chmurze, więc nikt dziś niczego nie zakłada ani nie podaje. Na rozgrzewkę ciekawostka: według Scratch Foundation w Scratchu tworzy bezpłatnie 200 milionów dzieci, a powstało w nim ponad miliard projektów. Wasz będzie miliard pierwszy, i dobrze.
Krok 1: kot chodzi za myszką, dwa bloki
Po lewej stronie edytora są kategorie bloków: Ruch, Wygląd, Dźwięk, Zdarzenia, Kontrola, Czujniki, Wyrażenia, Zmienne. Ze Zdarzeń przeciągnijcie na środek blok „kiedy kliknięto zieloną flagę”. Z Kontroli doczepcie pod niego blok „zawsze”, a do jego wnętrza włóżcie z Ruchu blok „idź do wskaźnika myszy”. Kliknijcie zieloną flagę nad sceną: kot chodzi za myszką. Pierwszy działający efekt po pięciu minutach, i to jest dokładnie ten moment, w którym dziecko prostuje się na krześle. Ważna zasada na cały wieczór: bloki przeciąga dziecko, nawet jeśli robi to trzy razy wolniej od Was. Ręka na myszy decyduje, czyja to gra.
Krok 2: gwiazdka, która spada z góry
Dodajcie z biblioteki Scratcha nowego duszka: cokolwiek, co może spadać z nieba. Dziecko i tak wybierze najdziwniejszą opcję i słusznie. Upewnijcie się, że nowy duszek jest zaznaczony, i ułóżcie mu skrypt: „kiedy kliknięto zieloną flagę”, pod nim „zawsze”, a w środku „idź do x: (losuj od -220 do 220) y: 170”. Blok „losuj od (…) do (…)” znajdziecie w Wyrażeniach i wsuwacie go w okienko x. Dalej, wciąż wewnątrz „zawsze”, dodajcie „powtarzaj aż (dotyka (Kot)?)” z warunkiem z Czujników, a do środka pętli „zmień y o -8”. Gwiazdka startuje w losowym miejscu u góry i spada. W tej najprostszej wersji spada, aż dotknie kota, więc po nieudanym łapaniu leci przez scenę i wraca na górę dopiero po złapaniu. To nie błąd, tylko wersja startowa, a poprawkę dziecko zaproponuje samo. Właśnie o to chodzi.
Krok 3: punkty, czyli pierwsza zmienna w życiu dziecka
W kategorii Zmienne kliknijcie „Utwórz zmienną” i nazwijcie ją „punkty”. Licznik od razu pojawi się na scenie. Teraz dwa bloki w skrypcie gwiazdki: na samym początku, zaraz po „kiedy kliknięto zieloną flagę”, wstawcie „ustaw [punkty] na 0”, a blok „zmień [punkty] o 1” umieśćcie po wyjściu z pętli „powtarzaj aż”, czyli dokładnie w momencie złapania. Uwaga na miejsce: ten blok ma stać po pętli, nie w jej środku. Jak wytłumaczyć dziecku zmienną? To pudełko z naklejką „punkty”, do którego gra wrzuca jedynkę za każdą złapaną gwiazdkę. Pierwsza zmienna to większe wydarzenie, niż wygląda, bo na tym samym pomyśle stoi każda aplikacja, z której korzystacie na co dzień.
Krok 4: dźwięk i koniec gry po 30 sekundach
Po bloku „zmień [punkty] o 1” wstawcie z kategorii Dźwięk blok „zagraj dźwięk (…) i czekaj”. Scratch ma własną bibliotekę dźwięków, więc dziecko przesłucha połowę, zanim wybierze ten jedyny. Teraz koniec gry. Kliknijcie scenę i ułóżcie na niej drugi skrypt: „kiedy kliknięto zieloną flagę”, potem „zeruj stoper” z Czujników, dalej „powtarzaj aż (stoper > 30)” z pustym środkiem, a po pętli „zatrzymaj wszystko”. Po 30 sekundach wszystko staje, a licznik pokazuje wynik. Trzydzieści sekund to dobra długość gry: wystarczy na emocje i natychmiast prosi o rewanż.
Krok 5: zapisanie projektu i pierwsza publiczność
Bez konta zapiszecie grę przez menu „Plik” i pozycję „Zapisz na swoim komputerze”: plik zostaje u Was na dysku. Jeśli założycie bezpłatne konto na adres e-mail, projekt zapisze się w chmurze i da się go udostępnić linkiem. I teraz rzecz, którą łatwo pominąć: pokazanie gry komuś z rodziny to część zadania, nie dodatek. Babcia przez telefon, tata po powrocie, siostra, która „tylko na chwilę” zagra dziesięć rund. Dziecko, które ma publiczność, ma powód wrócić do edytora.
Co dziecko właśnie opanowało, nazwane po imieniu
Ta krótka gra zawiera komplet pojęć, od których zaczyna się informatyka. Ułożone jeden pod drugim bloki to sekwencja. Warunek „dotyka (Kot)?” to polecenie warunkowe, ten sam mechanizm co w bloku „jeżeli (…) to”. Bloki „zawsze” i „powtarzaj aż” to iteracja, czyli pętla. Zmienna „punkty” przechowuje stan gry, a x i y to współrzędne na scenie. Od 1 września 2026 r. te pojęcia są wprost w szkole: rozporządzenie Ministra Edukacji z 11 marca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 378) zapisuje w edukacji technicznej i informatycznej dla klas I do III, że uczeń „planuje i wykonuje własne projekty (…) wykonując szkice i notatki oraz określając algorytmy w formie słownej, graficznej, a także z wykorzystaniem aplikacji do programowania blokowego”, a w informatyce dla klas IV do VI, że „projektuje, tworzy i zapisuje w wybranym środowisku programistycznym pomysły historyjek i rozwiązania problemów, w tym proste algorytmy z wykorzystaniem poleceń sekwencyjnych, warunkowych i iteracyjnych”. Wasza gra z kuchennego stołu zawiera dokładnie te trzy rodzaje poleceń. A szukanie, czemu gwiazdka spada obok kota, to dosłownie „poprawia zauważone błędy” z tego samego przepisu. Jeśli chcecie pójść krok głębiej, podpowiadamy, jak wytłumaczyć dziecku, czym jest algorytm.
Kiedy nic nie działa: cztery najczęstsze potknięcia
Zanim uznacie, że coś się zepsuło, sprawdźcie cztery klasyki pierwszego wieczoru.
| Objaw | Przyczyna | Co zrobić |
|---|---|---|
| Kot stoi w miejscu | Skrypt trafił na niewłaściwego duszka | Zaznaczcie kota i ułóżcie skrypt u niego |
| Nic się nie dzieje | Brak bloku „kiedy kliknięto zieloną flagę” | Dodajcie ten blok i kliknijcie flagę |
| Gwiazdka spada raz i znika | Blok „idź do x: y:” wypadł z „zawsze” | Wsuńcie go z powrotem do „zawsze” |
| Licznik rośnie po kilka punktów | „zmień [punkty] o 1” siedzi w „powtarzaj aż” | Przenieście ten blok pod pętlę |
Szukanie błędu to część nauki, nie porażka: zawodowi programiści robią to codziennie i biorą za to pensję.
Co dalej, kiedy dziecko chce więcej
Najlepsze pomysły na rozbudowę przyjdą od dziecka: drugi duszek, który spada szybciej, gwiazdka, która po pudle znika zamiast lecieć w kółko, własne tło narysowane w edytorze albo wgrane z pliku. Scratch prowadzi też oficjalną stronę Pomysły z samouczkami i projektami startowymi (scratch.mit.edu/ideas). A starszak prędzej czy później zapyta o pierwszą grę w Roblox Studio, i to też jest dobry znak.
Jeśli dziecko chce więcej niż domowe wieczory, prowadzimy zajęcia ScratchMistrzowie: Programowanie i Tworzenie Gier (7 do 9 lat) oraz ScratchLab: Programowanie i Tworzenie Gier (10 do 14 lat), stacjonarnie w Warszawie i okolicach oraz online dla całej Polski. Spotkanie trwa 45 minut raz w tygodniu, grupy liczą maksymalnie 12 dzieci stacjonarnie i maksymalnie 6 osób online, a ceny zaczynają się od 37 zł za spotkanie online i od 42 zł stacjonarnie w szkole. Sprawdźcie pełny cennik zajęć regularnych albo zgłoście dziecko na bezpłatne pierwsze zajęcia pokazowe: trwa nabór na rok szkolny 2026/2027.
Pytania rodziców o Scratcha
Od jakiego wieku dziecko poradzi sobie ze Scratchem?
Nasze grupy zaczynają się od 7 lat: ScratchMistrzowie dla dzieci 7 do 9 lat i ScratchLab dla 10 do 14 lat. To dobry punkt odniesienia, bo podstawa programowa dla klas I do III oczekuje od ucznia określania algorytmów „z wykorzystaniem aplikacji do programowania blokowego”. Siedmiolatek z czytającym rodzicem obok poradzi sobie spokojnie.
Czy Scratch jest bezpieczny i czy dziecko potrzebuje konta?
Do tworzenia konto nie jest potrzebne: projekt zapiszecie na dysku przez „Plik” i „Zapisz na swoim komputerze”. Bezpłatne konto na adres e-mail przydaje się do zapisu w chmurze i udostępniania. Społeczność Scratcha jest moderowana przez zespół moderatorów, który pilnuje, żeby rozmowy i projekty były bezpieczne i życzliwe.
Czy trzeba znać angielski?
Nie. Edytor ma pełną polską wersję: wystarczy kliknąć ikonę globusa u góry i wybrać „Polski”, a wszystkie bloki i kategorie będą po polsku. Angielski bywa przydatny dopiero później, przy oglądaniu projektów rówieśników z innych krajów, a tych w Scratchu nie brakuje: według Scratch Foundation tworzy w nim 200 milionów dzieci.
Czy Scratch to prawdziwe programowanie, czy tylko zabawa?
Prawdziwe. Scratch to język blokowy: dziecko przeciąga i zatrzaskuje bloki zamiast pisać składnię, ale pod spodem są te same sekwencje, warunki, pętle i zmienne, które nowa podstawa programowa nazywa „poleceniami sekwencyjnymi, warunkowymi i iteracyjnymi”. Zmienia się opakowanie, myślenie zostaje to samo.
Czytajcie dalej
Powiązane na blogu
Scratch dla dzieci: co to jest i jak wygląda pierwsza lekcja programowania w blokach
Programowanie dla dzieci: od czego zacząć, przewodnik krok po kroku dla rodziców
Jak zrobić własną grę w Roblox Studio: pierwszy projekt dziecka krok po kroku
Źródła
Scratch, edytor języka blokowego rozwijany przez MIT Media Lab, wersja po polsku, stan na 2026 r., odczyt 10.11.2026
Scratch Foundation, dane o skali Scratcha, 200 milionów dzieci i ponad miliard projektów, stan na 2026 r., odczyt 10.11.2026
Scratch, strona Pomysły, oficjalne samouczki i projekty startowe, stan na 2026 r., odczyt 10.11.2026
NASK Państwowy Instytut Badawczy, Nastolatki. Raport z ogólnopolskiego badania uczniów i rodziców, suplement, 2025 r., badanie z 2024 r. na próbie 3 655 uczniów, odczyt 10.11.2026
Chcecie wiedzieć, kiedy rusza nabór i gdzie są wolne miejsca?
Jeden mail przy naborze, jeden przy wolnym miejscu w grupie dla wieku Waszego dziecka. Bez spamu.

Autor: Tomasz Stelmach, CEO Tech Hero Academy
Założyciel i lider Quality Island, firmy od jakości oprogramowania i szkoleń IT. Prelegent na Infoshare, Warszawskich Dniach Informatyki i Testing Ground Conference, jego profil na LinkedIn obserwuje ponad 25 000 specjalistów IT. W Tech Hero Academy odpowiada za to, czego uczymy ponad 500 dzieci każdego tygodnia. LinkedIn · O nas
Ostatnia aktualizacja: 10.11.2026
